wijninfo: Frankrijk

wijninfo: Frankrijk

Frankrijk - Bordeaux krap in wit
Ooit kon men de droge witte wijn nauwelijks aan de straatstenen kwijt, nu dreigt er in Bordeaux juist een tekort aan wit te ontstaan. Mede debet daaraan is de oogst 2008, waarvan de opbrengst tot zo'n 40% lager zal liggen dan die in 2007. Er gaan daarom stemmen op om een soort reservestelsel in te voeren, net als in de Champagne. Daarbij zouden voorraden uit jaren met een ruime opbrengst gebruikt kunnen worden om het volume in krappe jaren aan te vullen. Hiermee zouden de prijzen op een redelijk niveau kunnen blijven. Te hoge prijzen zouden de concurrentiepositie van witte Bordeaux namelijk ondermijnen. Begin jaren 90 hebben de Bordelais dat al eens aan den lijve mogen ondervinden. Momenteel hebben producenten overigens de mogelijkheid om maximaal 15% van een ander oogstjaar voor hun wijn te gebruiken.

Frankrijk - Nieuwe appellation Côtes Bordeaux eindelijk van start
Na een paar mislukte pogingen in het nu toch zo ver. Dankzij de officiële goedkeuring door het INAO mogen met ingang van de oogst 2008 wijnen uit een viertal bestaande appellations worden uitgebracht onder de gemeenschappelijke herkomstbenaming Côtes de Bordeaux. De eerste flessen zullen in het voorjaar van 2009 in de handel komen.
De naam Côtes de Bordeaux zal worden aangevuld met verwijzingen naar de specifieke herkomst: Côtes de Bordeaux Blaye, Côtes de Bordeaux Castillon, Côtes de Bordeaux Francs, and Côtes de Bordeaux Cadillac. Cadillac is de nieuwe naam voor de Premières Côtes.
De Côtes tellen 1600 producenten die samen goed zijn voor 120 miljoen flessen wijn - wat neerkomt op 10% van de totale Bordeauxproductie - en een omzet van 360 miljoen euro. Tot nu toe werd slechts 14% daarvan uitgevoerd. Door de nieuwe, veel ruimer bemeten appellation hoopt men hierin verandering te brengen.

Frankrijk - Beaujolais 2008
De omstandigheden tijdens de oogst in de Beaujolais waren dit jaar nagenoeg ideaal, waardoor producenten met een gerust hart zo lang mogelijk konden wachten met plukken. Niettemin spreekt men in de streek wel van een ‘année de vigneron' met de nodige onderlinge verschillen. Het weerbeeld over het hele seizoen was immers een stuk minder positief dan tijdens de oogst. Wie goede kwaliteit wist binnen te halen wordt daarmee gecompenseerd voor een klein volume. De totale opbrengst van de Beaujolais blijft in 2008 onder de 800.000 hectoliter. Normaliter ligt het volume rond 1 miljoen hectoliter. Hiermee zou de oogst 2008 zelfs de kleinste zijn sinds 1975.

Frankrijk - Roussillon 2008
In tegenstelling tot de meerderheid van de Franse wijngaarden werd de Roussillon verwend met zomerse warmte en droogte. Hierdoor rijpten de druiven al snel, maar bleven ze opvallend klein van omvang. Als gevolg daar weer van hadden ze veel concentratie. De pluk begon gewoontegetrouw in Rivesaltes, op 11 augustus. Op grotere schaal gebeurde dat pas vanaf de laatste week van augustus. Naar zich laat raden was de opbrengst klein.

Frankrijk - Verkoop champagne stagneert
Na een periode van onafgebroken groei tussen 2001 en 2007 stagneren de verkopen van champagne. In de eerset helft van 2008 was er zelfs sprake van een daling met 2,6% in vergelijking met dezelfde periode in 2007. Frankrijk, met 55% van de verkopen verreweg de belangrijkste afzetmarkt, kocht 4% minder, het buitenland 0,6% minder. Vooral in de VS, de op een na buitenlandse markt voor champagne, was de daling dramatisch met -22%. Ook in het Verenigd Koninkrijk en Duitsland, de nummers 1 en nummer 3, daalde de afzet met respectievelijk 4 en 10%. Lichtpuntjes ware er gelukkig ook. België versterkte zijn positie als land met de hoogste pro capita consumptie van champagne door 6% meer te kopen, Zweden noteerde een plus van 13% en Rusland een van zelfs 35%.

Frankrijk - Provence 2008
Op het gevaar af dat het eentonig en voorspelbaar wordt, ook in de Provence was de oogst 2008 een stuk bescheidener dan die in 2007. Coulure en onregelmatige rijping waren samen met droogte en daaruit voorkomende stress de boosdoeners. Schommelt de opbrengst normaliter tussen 900 en 950 duizend hectoliter, dit jaar blijft die steken op 880 duizend.
Anders dan vorig jaar was men in 2008 beter op zijn hoede voor meeldauw. In 2007 verloren sommige producenten in de omgeving van Draguignan daardoor wel een derde van hun oogst. Dit jaar was dat, ondanks de potentiële hevigheid van de meeldauw, veel minder het geval door gerichte bestrijding. Toch is plaatselijk nog wel 15 tot 20% verloren gegaan. In kwalitatief opzicht is er minder reden tot klagen. Positief is onder meer de goede zuurgraad van de wijnen.

Frankrijk.

Teleurstellende exportcijfers eerste kwartaal 2008
Het blijft kwakkelen geblazen met de uitvoer van Franse wijn en gedistilleerd. Leek er in 2007 even sprake van een stabilisatie, in het eerste kwartaal van 2008 is de neerwaartse trend weer voortgezet. Bij wijn was er sprake van een daling met 6,1% in volume in vergelijking met vorig jaar. De waarde nam daarentegen met 12,8% toe als gevolg van een structurele prijsverhoging, maar dit gemiddelde vraagt wel om enige nuance. De stijging in waarde is in belangrijke mate toe te schrijven aan Bordeaux, dat begonnen is met het uitleveren van wijnen uit het geweldige oogstjaar 2005. Bordeaux kan daarmee bogen op een toename in waarde van 35%! Bij de distillaten was er een daling met 13,5% in volume en met 10,5% in waarde. In hoeverre de zwakke dollar en economische conjunctuur in de VS hieraan debet zijn, is twijfelachtig. In hetzelfde eerste kwartaal van 2008 groeide de Spaanse export namelijk met 16,4% in volume en 15,9% in waarde.

Recordoogst in de Champagne?
Waar Frankrijk als totaal in 2007 minder oogstte, daar is de Champagne weer eens een uitzondering. Die streek zou zelfs een recordoogst hebben binnengehaald. Gebaseerd op de eerste cijfers zouden de in 2007 geplukte druiven goed kunnen zijn voor de productie van 388 miljoen flessen champagne, 13 miljoen meer dan in het recordjaar tot nu toe, 2004. Dat ligt niet zo zeer aan een recordopbrengst per hectare - in 1982 en 1983 lag die op vergelijkbaar niveau - maar aan de veel grotere aanplant. De afgelopen 25 jaar is die met ruim eenderde toegenomen. Zou het nieuw vastgestelde maximum van 15.500 kg/ha - een experiment dat loopt van 2007 t/m 2011 - zijn gehaald, zou de productie hebben kunnen uitkomen op 430 miljoen flessen. De slechte zomer heeft echter geleid tot een mindere opbrengst van blauwe druiven als pinot noir en pinot meunier. Plaatselijk heeft in het voorjaar ook hagel voor een reductie van de opbrengst gezorgd.
Uitgaande van het basisrendement van 12.400 kg/ha zullen in eerste instantie 340 miljoen flessen geproduceerd kunnen worden. De resterende opbrengst, maximaal 3100 kg/ha, kan verwerkt worden tot reservewijnen voor later gebruik.

Frankrijk - Mogelijke uitbreiding van de Champagne
Het grondgebied van de appellation Champagne zal wellicht worden uitgebreid met nieuwe wijngaarden in een veertigtal aangrenzende dorpen. De voorziene uitbreiding, die nog wel definitief goedgekeurd moet worden door het INAO, is gewenst om tegemoet te kunnen blijven komen aan de al maar stijgende vraag naar champagne in de wereld. Een in de ogen van de producenten minder aantrekkelijk alternatief zou een structurele prijsverhoging geweest zijn. Voor de dorpen die mogen toetreden tot de Champagne betekent de nieuwe situatie dat de grondprijzen er tot wel het honderdvoudige kunnen stijgen, ook al gaat het in feite om tweede- of derderangs terroirs die bij de oorspronkelijke begrenzing van het Champagnegebied in 1927 niet goed genoeg bevonden werden.

Frankrijk - Einde aan appellation Grand Roussillon
De producenten uit Rivesaltes hebben een eind gemaakt aan de commercialisering van de AOC Grand Roussillon. Deze appellation werd in de jaren zeventig in het leven geroepen voor (goedkope) vins doux naturels uit de Aude en vooral de Roussillon. Grand Roussillon was primair bedoeld om van overschotten af te komen. Sinds een jaar of vier is de productie van Rivesaltes - de belangrijkste AOC in de Roussillon voor vins doux naturels - echter sterk achtergebleven bij de vraag en zijn de voorraden gedecimeerd, waardoor er in feite geen behoefte meer is aan Grand Roussillon. Vanaf 1 januari zal die daarom niet meer worden verhandeld.

Frankrijk - Herziene classificatie Saint-Emilion

Met enkele maanden vertraging is het er dan toch van gekomen: Saint-Emilion heeft zijn nieuwe - of liever: herziene - classificatie. Het meest opzienbarend daaraan is de promotie van zowel Troplong-Mondot als Pavie-Macquin tot Premier Grand Cru Classé. Van de eerste werd dat algemeen verwacht, van de tweede wat minder. Niettemin geldt de promotie van Pavie-Macquin niet als onverdiend. Zowel het terroir als de gestegen kwaliteit van de wijn rechtvaardigen de beslissing.

Verder is het een beetje enerzijds, anderzijds met naar het lijkt de nodige 'politieke' compromissen. Zo is Bellevue, een zusterchâteau van Pavie-Macquin en geadviseerd door sterconsultant Stéphane Derenoncourt, gedegradeerd. Het fantastisch presterende Pavie blijft een Premier Grand Cru Classé B, maar zusterchâteau Monbousquet is Grand Cru Classé geworden. Het in 1996 gedegradeerde Grand-Corbin-Despagne is weer een Grand Cru Classé. Het hoog geprezen en geprijsde Valandraud is echter niet gepromoveerd. Vanwege een te divers terroir? Canon-la-Gaffelière, onbetwist een château in topvorm, blijft ook gewoon waar het stond. Het niet zo overtuigende La Gaffelière behield zijn status als Premier Cru Classé B, maar de degradatie van zusterchâteau Tertre Dauguay zou als waarschuwing kunnen dienen. Ripeau was in gevaar, maar overleefde. La Marzelle en Villemaurine verloren wel hun status, zoals verwacht. Opmerkelijk is verder dat geen van de 'garagistes' een promotie heeft gekregen. De classificatie blijft geldig tot 2016.

Een overzicht van de mutaties:
Nieuwe Premiers Grands Crus B:

Château Pavie-Macquin
Château Troplong Mondot

Nieuwe Grands Crus Classés:
Château Bellefont-Belcier
Château Destieux
Château Fleur Cardinale
Château Grand Corbin
Château Grand Corbin-Despagne
Château Monbousquet

Verdwenen Grands Crus Classés:
Château Bellevue
Château Cadet Bon *
Château Faurie de Souchard
Château Guadet Saint-Julien
Château La Clusière **
Château La Marzelle
Château La Tour du Pin Figeac (Giraud-Bélivier)
Château La Tour du Pin Figeac (Moueix)
Château Petit Faurie de Soutard
Château Tertre Daugay
Château Villemaurine
Château Yon Figeac

De classificatie van 2006 telt in totaal 61crus classés, te weten 15 Saint-Emilion Premiers Grands Crus Classés en 46 Saint-Emilion Grands Crus Classés.

Het volledige overzicht:

Premiers Crus Classés

A:
Château Ausone
Château Cheval Blanc

B:
Château Angélus
Château Beauséjour (Duffau-Lagarrosse)
Château Beau-Séjour-Bécot
Château Belair
Château Canon
Château Figeac
Château La Gaffelière
Château Magdelaine
Château Pavie
Château Pavie-Macquin
Château Troplong-Mondot
Château Trottevieille
Clos Fourtet

Grands Crus Classés:
Château Balestard la Tonnelle
Château Bellefont-Belcier
Château Bergat
Château Berliquet
Château Cadet Piola
Château Canon la Gaffelière
Château Cap de Mourlin
Château Chauvin
Château Corbin
Château Corbin Michotte
Château Dassault
Château Destieux
Château Fleur-Cardinale
Château Fonplégade
Château Fonroque
Château Franc Mayne
Château Grand Corbin
Château Grand Corbin Despagne
Château Grand Mayne
Château Grand Pontet
Château Haut Corbin
Château Haut Sarpe
Château L'Arrosée
Château La Clotte
Château La Couspaude
Château La Dominique
Château La Serre
Château La Tour Figeac
Château Laniote
Château Larcis Ducasse
Château Larmande
Château Laroque
Château Laroze
Château Le Prieuré
Château Les Grandes Murailles
Château Matras
Château Monbousquet
Château Moulin du Cadet
Château Pavie-Decesse
Château Ripeau
Château Saint-Georges-Côte-Pavie
Château Soutard
Clos de l'Oratoire
Clos des Jacobins ***
Clos Saint-Martin
Couvent des Jacobins

 *    Château Curé-Bon-la-Madeleine bestaat niet langer. Het maakt nu deel uit van Château Canon.
**  Château la Clusière bestaat niet langer. Het maakt nu deel uit van Château Pavie.
*** Château Clos des Jacobins draagt sinds de oogst 1997 de naam Clos des Jacobins.

Frankrijk - Vier nieuwe AOC's erbij
De Fransen lijken maar niet genoeg te kunnen krijgen van het creëren van nieuwe appellations contrôlees. Het Institut National des Appellations d'Origine (INAO) heeft immers weer goedkeuring gehecht aan een viertal ervan. Volledig nieuw zijn de AOC's Orléans en Orléans-Cléry, beide in het departement Loiret. Orléans slaat op rood, rosé en wit van respectievelijk pinot noir en chardonnay. Het kleinere Orléans-Cléry is van toepassing op wijnen met cabernet franc als belangrijkste druivenras. Chaume, dat eerder deel uitmaakte van de AOC Coteaux du Layon, is gepromoveerd tot zelfstandige appellation voor zoete wijnen op basis van chenin blanc. Pézenas tenslotte is een nieuwe subappellation van Coteaux du Languedoc. Het is daarmee de derde na Grès de Montpellier en Terrasses du Larzac. Pézenas omvat 15 gemeentes in het departement Hérault tussen de rivieren Hérault en Thongue. De aanplant bestaat overwegend uit syrah, grenache en mouvrèdre.

Frankrijk - Regionale appellation Languedoc komt eraan
Het Comité National van het INAO heeft ingestemd met een ingrijpende uitbreiding van de AOC Coteaux du Languedoc. Op papier omvat die nu ook het grondgebied van de appellations Collioure, Côtes du Roussillon, Corbières, Cabardès, Limoux en Minervois. Met deze uitbreiding wordt een voorschot genomen op de creatie van een regionale appellation Languedoc. Concreet betekent een en ander dat producenten binnen
Collioure, Côtes du Roussillon, Corbières, Cabardès, Limoux, Minervois, alsmede

Bron: wijninfo.nl

 
Wijnoogst Frankrijk 2005: goed tot zeer goed. Bordeaux 2005 een uitmuntend jaar.

Alsace. Goede vooruitzichten voor de Alsace. De pluk begon hier op 7 september voor Crémant, op 22 september voor stille wijnen en op 6 oktober voor Vendanges Tardives. De oogstomstandigheden waren gunstig, terwijl de druiven in een prima conditie verkeerden. Vooral de afwisseling van warme dagen en koele nachten in augustus en september is een evenwichtige rijping ten goede gekomen. Van de afzonderlijke druivenrassen lijkt met name Pinot Noir het dit jaar erg goed te doen - net als in het naburige Duitse Baden. Naar verwachtig zal het volume lager uitvallen dan in 2004, mede vanwege de door het INAO opgelegde daling van het maximumrendement. Wel zal het een nieuw recordjaar voor Crémant kunnen worden.

Beaujolais

Klein maar goed geslaagd. In volume de kleinste oogst van de afgelopen tien jaar, met uitzondering van 2003, en ongeveer 30% lager dan normaal.  Verklaring hiervoor is vooral de droogte. Men plukte vanaf 5 september kleine, maar gezonde druiven die kwalitatief goede wijnen moeten opleveren.

Precies wat de Beaujolais nodig had. Grote volumes hoeven daar op dit moment niet de grootste bekommernis te zijn.

Bordeaux

Bordeaux koerst af op een zeer goede jaargang. Een probleem is alleen wel dat de kwaliteit gepaard zal gaan met een groot volume. Gelet op de stagnerende verkopen is dat nu net iets wat men liever had vermeden. Het volume is enigszins verrassend gelet op de grote droogte. Bordeaux kreeg dit jaar minder dan de helft neerslag dan normaal en kende bijgevolg een uitgesproken droge zomer. Alleen in de Graves zal de opbrengst dit jaar wat lager liggen dan gemiddeld. Jonge stokken op diepe kiezelbodems kregen daar nogal wat stress te verduren als gevolg van de langdurige droogte. De rest van Bordeaux zal echter niet ver achterblijven bij het genereuze 2004 en zeker bovengemiddeld uitvallen, vooral wanneer er sprake is van terroirs die vocht kunnen vasthouden. 

Het droge voorjaar maakte een vroege en gelijkmatige bloei mogelijk, de warme zomer een vroege verkleuring van de druiven (véraison) eind juli alsmede een snelle en homogene rijping. De zon in september en een beetje welkome neerslag deden de rest.De droogte had als grote voordeel dat de druiven in uitstekende gezondheid verkeerden. Eind augustus al werden de eerste witte druiven (sauvignon) voor droge witte wijn geoogst in de Graves. Half september volgde de eerste merlot in vroegrijpe wijngaarden. Deze druif lijkt het in 2005 bijzonder goed gedaan te hebben met wijnen die te typeren zijn als rijk en weelderig. Ook de cabernets lijken zeer goed te zijn geslaagd.

Margaux en Latour 2005 onbetaalbaar
Chateau Margaux en Chateau Latour hebben als laatsten hun en primeurprijzen bekend gemaakt. Voor elke fles af chateau van de jaargang 2005 zal de recordprijs van 350 Euro, 4200 Euro voor een kistje dus, moeten worden neergeteld. Onder de 500 euro zal deze wijn dan ook nergens te koop zijn.
Zelfs de meest decadente en kapitaalkrachtige wijnliefhebbers vinden dit nu te gek worden en schijnen de jaargang 2005 links te gaan laten liggen.

Bourgogne

Ook in de Bourgogne is er volop reden tot tevredenheid over de kwaliteit. Na een warme, droge zomer en pas in augustus een beetje lang verwachte regen startte de pluk startte hier in de tweede helft van september onder zeer gunstige omstandigheden. Producenten die te vroeg waren begonnen, konden op hun schreden terugkeren en rustig nog even wachten. Chardonnay was dit jaar het eerst aan de beurt. Naar verwachting zal die uitgebalanceerde, aromatische wijnen op gaan leveren. Pinot noir is in de regel zeer rijp binnengehaald met bovendien dikke schillen. De gezonde staat van de druiven maakte het mogelijk om ze een lange inweking te geven en wijnen met veel kleur en structuur te vinifiëren. Een andere factor die bijgedragen heeft aan de concentratie van de wijnen is de economische crisis die boeren gedwongen heeft met lagere opbrengsten te gaan werken. Zoals voor de meeste gebieden in Frankrijk geldt ook voor de Bourgogne dat de opbrengst ruim onder het langjarig gemiddelde ligt.

Champagne

In de Champagne kwam de pluk medio september op gang na een nogal natte periode daaraan voorafgaand. Als geroepen kreeg men nog een paar dagen met mooi herfstweer. Dat was hard nodig, omdat de rijping tot dan toe enigszins onregelmatig was verlopen. Winnaar dit jaar is de chardonnay, het meest rijp van de drie druivenrassen. Pinot noir is goede tweede dankzij een mooie laatste rijpingsfase. Wat minder gunstig ziet het eruit bij de gevoelige pinot meunier. Die rijpte onregelmatig en had problemen met rotting. Niettemin is de kwaliteit over het algemeen heel bevredigend met mogelijk voldoende niveau voor het produceren van wijnen met oogstjaar. Dat geldt dan met name voor druiven uit Premiers en Grands Crus, d.w.z. de beste terroirs van de Champagne. Opvallend detail: anders dan in de rest van de Frankrijk waren de druiven ongewoon van omvang.

Languedoc

De Languedoc leek begin september af te stevenen op een prachtige oogst, maar op diverse plaatsen hebben noodweer en overstromingen roet in het eten gegooid. Schade is vooral aangericht in de Gard en in het noordelijke deel van de Hérault, departementen waarin o.a. delen van de a.o.c. Coteaux du Languedoc te vinden zijn. In de Minervois zijn sommige sectoren getroffen door zware hagel, maar zijn andere gespaard gebleven. Limoux, Corbières en Cabardès hebben de dans aardig weten te ontspringen.

Rhône

De Rhône bleef verstoken van noodweer en kende zodoende een tamelijk probleemloze oogst, kwalitatief prima geslaagd en in volume van gemiddelde omvang. In het zuiden begon de pluk al eind augustus in vroegrijpe percelen in de Gard, in het noorden op 12 september voor de syrah. 

Bergerac 2005

De stokken in Bergerac hadden door een strenge en vooral lange winter de kans om even op adem te komen. Door de enorme productie die de oogst van 2004 voortbracht, waren deze namelijk behoorlijk uitgeput. De eerste voorjaarsdagen in 2005 brachten niets dan regen en verpestten daarmee de vakantie van menig toerist, maar voor het op peil brengen van de waterreserves in de wijngaarden en het daarmee op gang brengen van de vegetatiecyclus was al dat water zeer welkom.

Hoewel de groei door de lange winter en de natte lente pas laat op gang kwam, verliep deze fase gelijkmatig. Opvallend was de ongekende droogte vanaf de maand mei. Deze zorgde ervoor dat de wortels voor verfrissing diep de bodem in gingen en de stokken een groeispurt maakten. De zomer was er een van warmte en veel zonneschijn. Perfecte condities voor de wijngaarden van de Bergerac. Door de droogte had men ook geen last van ziektes en dus hoefde er geen speciale behandelingen van de stokken plaats te vinden. Het rijpingsproces verliep zeer goed en de eerste controles van de oogst stemden de wijnbouwers zeer tevreden: de druiven van 2005 waren minder rijp dan in 2003 (overdadige hitte) en rijper dan in 2004. Vanuit een technisch oogpunt zorgde de rijpheid van de druiven voor een hoog suikergehalte, waardoor chaptalisatie (verrijking) overbodig wordt. En ondanks de rijpheid wisten de druiven de benodigde zuren te behouden, die zullen zorgen voor frisheid en fruit ! in de wijnen van 2005.

Begin september begon de oogst in de Bergerac onder uitstekende klimatologische omstandigheden. Op 12 september werd de opening van de oogsttijd ingeluid met het plukken van de eerst rijpe druiven, voor de ‘blancs secs’, ofwel de droge witte wijnen.

Sauvignon

de druiven hebben een intense aroma met een mooie complexiteit. Exotische aroma’s kenmerken de rijpe druiven.

Sémillon

bloemige aroma’s en geel fruit zorgen voor complexiteit. Het niveau van rijpheid zorgt voor ‘rondeur’ en volheid in de toekomstige assemblages.

Muscadelle
de oogst van de Muscadelle was goud gekleurd en zeer gelijkmatig van kwaliteit. Net als de Sémillon zal deze cépage zorgen voor complexe aroma’s en ‘volume en bouche’ in de assemblages.

Merlots, Cabernet Francs en Cabernet Sauvignon
door de rijpheid zijn de druiven geconcentreerd. Ze beschikken over veel suiker en rijpe tannines. Op 19 september is de oogst van de merlot ingeluid. Slechts een klein deel is direct geoogst, de rest van de druiven kon verder rijpen in het mooie najaar om een optimale rijpheid te verkrijgen.

Al met al is de oogst van 2005 van een zeer hoge kwaliteit. Het jaar belooft fantastische wijnen voort te brengen. De viticulteurs hebben op dit moment goud in handen en laat ze er nu voor zorgen dat dit millésime de boeken in gaat als een oogst om nooit te vergeten!

Vooruitblik Bourgogne-oogst 2004

Begon men in 2003 al rond 15 augustus met de oogst, nu een jaar later ziet het ernaar uit dat men in de Côte d’Or niet voor 25 september gaat beginnen. Een late oogst dus als gevolg van de matige tot slechte weersomstandigheden die de Bourgogne afgelopen maanden hebben getroffen.
De bloei had op ‘normale’ data plaats, als je de afgelopen tien jaar in ogenschouw neemt. Een verslechtering van de weersomstandigheden –juli en augustus waren nat en koud- leidde aanvankelijk tot een voorlopige geplande oogstdatum richting half september, maar daar komen nog een tiental dagen bij.

De natuur is in 2004 genereus geweest. De wijngaarden zijn chargé (er hangen veel druiven aan de stokken), zeker bij producenten die in 2003 aanzienlijk minder hebben geoogst door hitte, droogte en vooral ook vorst en die dat verlies graag willen compenseren. Het is de vraag of al de grote, lange trossen wel goed rijp worden. Vele kwaliteitsbewuste producenten hebben de ‘overtollige’ trossen rigoureus verwijderd.
Op 1 september was op diverse plaatsen de véraison (het ‘omdraaien’ van de kleur) nog niet voltooid, niet alleen vanwege het koude weer maar ook vanwege de te hoge rendementen.

De tot nu toe ernstigste klimatologische verstoring was die van maandag op dinsdag 23/24 augustus. Naast de noordkant van Meursault werden Volnay, Pommard, Meloisey, Beaune en diverse dorpen in de Côte de Nuits (o.a. Gevrey, Morey) ernstig door hagel getroffen. Vooral 1er Cru wijngaarden moesten het ontgelden. In Meloisey vielen hagelstenen zo groot als duiveneieren, die zelfs voorruiten van auto’s vernielden. Hagel zo laat in augustus en om één uur ’s nachts is een tamelijk uniek verschijnsel. Net als in 2001 werden Volnay en Pommard ernstig getroffen.

Eind augustus, tijdens mijn bezoek aan de Bourgogne, zag je in de getroffen wijngaarden bijna overal door de hagel aangetaste en door de producenten verwijderde trossen op de grond liggen.

De enige ziekte van betekenis in het groeiseizoen van 2004 was oïdium, een schimmelziekte die bij koude en vocht de kop opsteekt. Meeldauw deed zich hier en daar voor in augustus, maar de schade bleef beperkt, omdat het niet warm genoeg was.
Vanaf woensdag 1 september begon de zon te schijnen en dat doet hij nog steeds. Op zaterdag 11 september viel er tussen de drie en tien mm regen en op dinsdag 14 september was het bewolkt. Bij het het perse gaan van dit artikel (woensdag 15 september) was er nog steeds un beau soleil en wat wind en de vooruitzichten waren goed. Als het mooie weer verdwijnt kan grijze rot nog roet in het eten gooien.
Voor de Mâconnais werd de oogstdatum (zie onder) bepaald op 13 september, maar nog niemand is er begonnen. Men verwacht daar zaterdag 18 te beginnen. In de Côte de Beaune is -zoals in 1993- de pinot noir rijper dan de chardonnay en mag dan ook eerder geoogst worden

Tot slot
doordat de nachten in juli en augustus fris waren, hebben de druiven hun zuren goed kunnen ‘vasthouden’ en als de rijping goed doorzet dan kunnen we uitstekende, uitgebalanceerde wijnen verwachten. Zou de Bourgogne opnieuw kunnen ontsnappen?
De data van de Ban des Vendanges:
Mâconnais: 13 september
Côte Chalonnaise: 17 september
Chablis: nog niet bekend (men verwacht 27 september)
Crémant de Bourgogne: 18 september
Côte de Beaune rood: 20 september
Côte de Beaune wit: 22 september
Côte de Nuits: 25 september

De Bourgogne-jaargang 2003 nader bekeken
Na gesprekken met vele producenten en het proeven van vele honderden wijnen van deze bijzondere jaargang in november, februari, maart, april en juni leek het me een goed idee om een aantal zaken over deze jaargang op papier te zetten. Wat me goed duidelijk is geworden, is dat 2003 met geen ander oogstjaar te vergelijken valt. Je moet zelfs honderden jaren (1422) in de geschiedenis teruggaan om een oogst tegen te komen die vroeger is begonnen en tot 1865 om dezelfde hoge suikergehaltes tegen te komen.Voor de producenten was er dus weinig kennis voorhanden over de extreme omstandigheden waaraan de Bourgogne is blootgesteld. Velen hebben hierdoor dan ook een aantal verkeerde beslissingen genomen. In dit artikel ga ik eerst wat nader in op de klimatologische omstandigheden gedurende het seizoen. Daarna bespreek ik de specifieke problemen die zich voordeden bij de oogst en de vinificatie van de Chardonnays en de Pinot Noirs.

Extreme omstandigheden: vorst, hagel, hitte en droogte
Bovenstaande kop geeft het al aan: niets is de Bourgogne in 2003 bespaard gebleven. Allereerst valt de (voorjaars)vorst te noemen die niet alleen het Chablis-gebied, Meursault en Chassagne-Montrachet maar vooral ook Puligny-Montrachet teisterde. De klap van de vorst kwam het hardst aan op 11 april. De knoppen die de eerste vorstaanval hadden overleefd, werden nu ook getroffen doordat er door een fikse regenbui water in de knoppen zat. In Puligny was de schade verreweg het grootst in de lager gelegen wijngaarden met de dorpsappellation. Hier werd 80-85% van de oogst weggevaagd!
De discussie kwam al direct op gang hoe te handelen tijdens de oogst als je geconfronteerd wordt met twee generaties druiven: de eerste die de vorst overleefde en de tweede, de minder rijpe generatie, de zogeheten contre-bourgeons. (Op het moment van oogsten bleken deze contre-bourgeons perfect te zijn gerijpt en de druiven bevatten bovendien meer zuren!)
 
Alsof de natuur zijn werk nog niet had afgemaakt, werd op 13 juni het zuidelijk deel van de Côte de Beaune door hagel getroffen. Een week later, op 20 juni, sloeg de hagel in Meursault opnieuw toe. Toen was het de beurt aan de droogte en de hitte. In de omgeving van Beaune was op 10 juli -zo’n twee tot drie weken eerder dan normaal het geval is- al de omkering van de kleur (véraison) waar te nemen. Ook in dorpen als Pommard en Volnay was de rijping van de druiven verder gevorderd dan in de overige dorpen van de Côte de Beaune. Zo was het tussen 1 juni en 31 augustus bijna 60 dagen lang warmer dan 30 graden Celsius in de schaduw! In Auxerre was het in augustus zelfs acht dagen lang meer dan 40 graden Celsius in de schaduw! Daarbij viel er in de maanden van februari tot augustus, variërend per maand, 15 tot 45% minder regen dan normaal.

Waterstress (stress hydrique) zorgt ervoor dat de wijnstokken hun blad kwijtraken en er treedt blokkade/vertraging op in de rijping van hun druiven. Dit was vooral het geval bij de wat jongere wijnstokken die een nog niet zo vertakt wortelsysteem hadden. Oudere stokken met langere wortels hadden daar wat minder last van. Door de hoge temperaturen ‘verbrandden’ de zuren en was er nauwelijks of geen appelzuur meer in de druiven. Men zag zich geconfronteerd met een zuurtekort in de druiven. De suikergehaltes bij zowel de Chardonnay als de Pinot Noir daarentegen lieten niets te wensen over. Veel druiven waren verschrompeld door de hitte en dus een deel van hun vocht kwijt of door de zon verbrand. Een strenge selectie van de druiven was dus noodzakelijk.

2003 een historisch kleine oogst

Met een daling van het oogstvolume (wit en rood) van 29% ten opzichte van de oogst 2002, is de oogst 2003 de kleinste oogst sinds 1985. Het volume van de witte wijnen bedroeg 723.367 hl en lag daarmee 25,5% lager. De grootste daling noteerden de regionale wijnen van de Côte d’Or: 34,8%, op de voet gevolgd door de dorpswijnen van de Côte de Beaune (34,3%) en de regionale wijnen van de Yonne (Chablis en omstreken): 34,1%.
Het volume van de rode wijnen bedroeg 362.617 hl en lag 35,2% lager. De regionale wijnen van de Mâconnais noteerden de grootste daling: 44% gevolgd door de dorpswijnen van de Côte de Beaune (34,8%) en de Grands Crus van de Côte d’Or (30,4%).

Rondom het juiste oogstmoment

Toen het bepalen van het juiste oogstmoment actueel werd, moest je maar zien te regelen dat je voldoende plukkers tot je beschikking kreeg. In augustus is immers heel Frankrijk op vakantie. De officiële Ban des Vendanges voor de Côte d’Or werd voor 15 augustus afgegeven, zo’n drie weken tot vier weken eerder dan normaal en onder omstandigheden (zoals hiervoor beschreven), die 2003 tot een zeer moeilijk vergelijkbaar jaar maken.
Beaune, Pommard en Volnay begonnen als eerste, de andere dorpen volgden. Het oogstvolume in niet door vorst en hagel geteisterde dorpen was 20 tot 30% lager, in de getroffen dorpen zelfs tot 50% lager.

Temperaturen overdag van 35 tot 40 graden en producenten die koelwagens inhuren om hun druiven te transporteren en vroeg in ochtend (men begon vaak al om vijf uur te oogsten), zijn verschijnselen die niet elk jaar voorkomen. Er waren zelfs producenten die hun druiven een nacht in gekoelde ruimtes lieten overstaan om ze de volgende ochtend te kunnen verwerken.

Katalyserend werkte een interview op 14 augustus in de regionale krant Le Bien Public met de chef de culture van een gereputeerd domein uit Savigny-lès-Beaune. Hij zou op 15 augustus beginnen met de pluk van zijn Corton-Charlemagne. Als een kudde schapen, die het vooroplopende schaap volgt, begonnen vele producenten de volgende ochtend met de oogst. Zij begonnen te vroeg.
Als je de tijd had genomen om je druivenstokken te observeren en regelmatig de druiven te proeven, dan had je niet zoveel moeite gehad met de bepaling van de rijpheid en daarmee met de bepaling van het juiste oogstmoment’, vertrouwde een zeer vooraanstaande producent mij toe. Daarmee raakte hij volgens mij een gevoelige snaar. Het is een publiek geheim dat vele producenten te weinig tijd hieraan besteden, zeker zij die hun druiven aan handelshuizen leveren.

Een andere producent wilde met de oogst beginnen, omdat hij in een week tijd geen toename van het suikergehalte in zijn druiven had waargenomen. Geen wonder. Van de droogte hadden vooral de jongere stokken met hun minder ontwikkeld wortelsysteem last met als gevolg een blokkade van de rijping. Toch durfde hij het niet aan. Hij stelde zijn oogst uit tot 26 augustus.

Een andere producent kwam op 18 augustus van vakantie terug en zag tot zijn grote schrik dat een deel van zijn collega’s uit het dorp al met de oogst begonnen was! Tijdens de laatste dagen van zijn vakantie was hij weliswaar door zijn familie gebeld dat de oogst ging beginnen, maar hij wilde het niet geloven. Bij thuiskomst nam hij niet eens de tijd om zijn bagage uit zijn auto te halen. Hij sprong direct in zijn 4x4 om de wijngaarden in te rijden. Tot zijn grote opluchting constateerde hij dat er ‘niets aan de hand was’: zijn collega’s uit het dorp waren te vroeg begonnen.
Eind augustus viel de eerste regenbui. Producenten die geen onkruidverdelgers spuiten maar met haken (charrues) de bodem omploegen en zo het onkruid kapotmaken en loswoelen, maken ook de oppervlakkige wortels stuk. Het voordeel hiervan is dat bij een (overvloedige) regenbui na een periode van droogte de bodem langzaam het vocht opneemt, waardoor de druiven niet worden ‘opgeblazen’. 

Aanzuring

Alvorens nader in te gaan op de vinificatie, eerst even iets over aanzuring van de Chardonnays. (Voor een rode wijn is de zuurgraad van minder groot belang dan voor een witte wijn.)
Door de enorme hitte hadden de druiven niet alleen een gebrek aan wijnsteenzuur, het stabiele zuur dat je altijd in de uiteindelijke wijn tegenkomt, maar ook een gebrek aan appelzuur. De producenten waren zich ervan bewust dat ze moesten aanzuren om een goede balans in hun wijnen te krijgen. Voor een witte wijn is een goede zuurgraad van enorm belang, niet alleen voor de frisheid, maar ook voor de rijping op fles. Men zegt wel dat het zuur de ruggengraat is van een witte wijn.

Aanzuring is een legale handeling, alleen mag er dan geen suiker worden toegevoegd (chaptaliseren). Het is het één of het ander. (Chaptalisatie was bij de suikerrijke oogst van 2003 niet of nauwelijks nodig.)
Aanzuring gebeurt gewoonlijk met wijnsteenzuur of met citroenzuur. Aanzuring met wijnsteenzuur kan op diverse momenten plaatshebben: vóór, tijdens en na de alcoholische gisting. Het kan zelfs na de appel-melkzure gisting, maar dat wordt meestal afgeraden.
Wijnsteenzuur wordt in de vorm van poeder (kristallen) aan de wijn in wording toegevoegd. Een deel van het wijnsteenzuur slaat altijd neer in het vat/de cuve. Aanzuring met wijnsteenzuur na de appel-melkzure gisting werd in 2003 ook toegepast, omdat de wijn dan stabiel is en je precies kan bepalen wat de wijn op dat moment nog aan zuur tekort komt. Aanzuring vlak vóór de botteling met citroenzuur wordt bijna altijd als minder wenselijk gezien, omdat citroenzuur vrij makkelijk herkenbaar is en een onaangenaam mondgevoel geeft.
Overigens zijn de meeste producenten tegen aanzuring: het ‘verhardt’ een wijn. Zonder aanzuring was een goede balans in de wijnen van de oogst 2003 echter niet mogelijk. De producenten zijn daar eerlijk in. De aanzuring bleef in de meeste gevallen beperkt tot 50 -100 gram per vat.
Sommige oenologen adviseerden hun cliënten uit veiligheidsoverwegingen (!) om tot 200-250 gram wijnsteenzuur per vat (!) toe te voegen. Daar trapten de meeste producenten dan ook niet in, maar slaafse volgers heb je natuurlijk altijd.

Chardonnay
De Chardonnaydruif gaf in 2003 duidelijk minder problemen dan de Pinot Noir. Hierboven merkte ik al op dat de vorst en de hagel die het zuidelijk deel van de Côte de Beaune -de Côte des Blancs- teisterden, de rendementen tot soms wel 50% (vooral in Puligny-Montrachet) beperkten. De contre-bourgeons (tweede generatie druiven) werden door het zonnige weer ook rijp, waardoor de plukkers geen problemen hadden met het uit elkaar houden van de beide generaties druiven. Als tweede meevaller gold de zuurgraad ervan. Door een latere rijping (ze lopen later uit) is de zuurgraad van de tweede generatie druiven op het moment van de oogst altijd hoger.
Wel moesten de door de zon verbrandde druiven worden verwijderd, daar die afwijkende aroma’s geven. De meeste hoofdbrekens gaf de juiste oogstdatum met het oog op de rijpheid van het fruit en de zuurgraad van de druiven.
Ervaren wijnmakers weten dat je de Chardonnay doré (goudgele kleur) en niet confit (licht verschrompeld, dus te laat) moet oogsten. Dan krijg je zware logge wijnen, ook al heb je de zuurgraad op het vereiste niveau gebracht. Met een hoog gehalte aan koolzuur kun je dat dan deels compenseren.

In 2003 werd nauwelijks bâtonnage (het oproeren van de lie) toegepast, daar de wijnen al rijk en vet waren. De angst ze te rijk en lomp te maken overheerste. De meeste producenten gaan hun wijnen met 750 mg koolzuur (CO2) op fles brengen om ze de nodige frisheid en elegantie mee te geven. Dat doen ze met behulp van een zogeheten carbodoseur, een apparaat dat precies aangeeft hoeveel koolzuur zich in de wijn bevindt.

Pinot Noir

Een deel van de rode wijnen werd ook aangezuurd, maar in veel mindere mate dan de witte wijnen. Zoals hierboven al vermeld was er in 2003 geen ‘recept’ voorhanden om wijn te maken. Naast de juiste oogstdatum was ook de duur van de inweking en de dosering van de pigeages (de onderdompeling van de koek van schillen, pitten en soms stelen) van belang.
Een te lange duur van de inweking en teveel pigeages waren in 2003 absoluut een verkeerde keuze, zeker als je al te laat had geoogst! Deze twee technieken gaven in 2003 zware, logge wijnen die het Pinot Noir karakter compleet maskeerden.
Als je over de schilrijpheid van 2003 begint, wordt het pas interessant. Zoals gezegd, werd door de droogte de activiteit van de (vooral jonge) wijnstokken tot een minimum beperkt c.q. blokkeerde, waardoor schilrijpheid een probleem werd. Te vroeg oogsten (dus een te kort groeiseizoen) leverde onrijpe tannines op vanwege onvoldoende schilrijpheid. Producenten die rustig bleven wachten tot het ging regenen werden beloond. Door de regen nam de activiteit in de bodem weer een aanvang. Ook waren er talloze producenten die te laat hebben geoogst. Zij hebben wijnen gemaakt met overrijp fruit. En daar zit hem nu net de kneep. De Pinot Noir is een druif die niet overrijp moet worden geplukt. Je krijgt dan aroma’s die ze als compôté, confit typeren. En dat te laat oogsten is in 2003 in vele gevallen gebeurd. De Pinot Noir moet precies rijp worden geplukt -het fruit moet frais zijn en dit gegeven maakt dit druivenras tot een nachtmerrie voor veel producenten, overal ter wereld.

In augustus 2003, tijdens een zeer interessante Pinot Noir-proeverij georganiseerd door het het Nederlands Gilde van Sommeliers, het NGS, stond ook een aantal Pinot Noirs uit de Nieuwe Wereld op de proeftafel. Voor de zoveelste keer bleek dat een deel van de wijnen te 'warm' fruit heeft, te compôté is en/of lijdt aan teveel extractie waardoor ze de voor de Pinot Noir zo karakteristieke elegantie verliezen en meer op een syrah lijken, dus compleet van karakter veranderen. Tijdens de discussie bleek een deel van de aanwezige proevers (waaronder ook wijnhandelaren!) wel erg weinig kaas te hebben gegeten van de eigenschappen van de Pinot Noir druif en hoe een echte Pinot Noir uit de Bourgogne zich ‘dient’ te presenteren. Uiteraard mag je enthousiast zijn over een diepgekleurde, syrah-achtige Pinot Noir uit de Nieuwe Wereld, maar verwar hem dan niet met een Pinot Noir uit de Bourgogne. Enig tegenwicht tegen de banalisering van de Pinot Noir vind ik wel op zijn plaats. Bij de Chardonnay is het kwaad al geschied.

Alcoholische gisting

De suikergehaltes waren zeer bevredigend en zelfs hier en daar aan de hoge kant. In enkele gevallen moest er gechaptaliseerd worden.
De alcoholische gisting duurde vrij lang. Normaal gaat hij snel in een oogst die weinig zuur bevat. Een aantal producenten weet de langzame gisting aan een gebrek aan stikstof, veroorzaakt door de droogte en de hitte. (De gistcellen hebben stikstof nodig voor hun vermenigvuldiging.)

Waarop moet je bij wijnen van de oogst 2003 letten?
Het Bureau Interprofessionnel des Vins de Bourgogne (BIVB) schreef de jaargang 2003 de hemel in, maar enige reserve is op zijn plaats. Wellicht behoort de Bourgogne tot de Franse wijngebieden die in 2003 het meeste last van de droge omstandigheden hebben gehad, discussies over de rendementen van koude (minder last van droogte) en warme bodems ten spijt.
Door de extreme klimatologische omstandigheden en het gebrek aan kennis hierover, hebben, zoals gezegd, veel wijnmakers in 2003 een aantal verkeerde keuzes gemaakt: te vroeg geoogst, te laat geoogst, teveel extractie, teveel pigages (onderdompeling van de koek van schillen en pitten), teveel of te weinig aangezuurd, enzovoort. Ga er maar gerust van uit dat de betere producenten hun ogen goed de kost hebben gegeven en hun wijnstokken goed geobserveerd hebben voordat ze tot actie overgingen.

Schenk niet teveel aandacht aan de oogstdatum. (Voor de Côte de Beaune zou eind augustus ideaal zijn en voor de Côte de Nuits begin september). Natuurlijk is die van belang, maar er spelen ook andere factoren een rol, bijvoorbeeld de leeftijd van de wijnstokken (ivm de lengte van de wortels) en het type bodem en terroir (ligging, vochtigheidsgraad, enzovoort). Ter illustratie hiervan mag gelden dat in Puligny-Montrachet in wijngaarden als La Truffière en Les Folatières volumes zijn geoogst die niet veel afweken van wat daar in ‘normale’ jaren wordt geoogst.

De hoofdredacteur van persWijn, Ronald de Groot, vertelde dat in Bordeaux de beste wijnen zijn gemaakt door producenten, die (bijna) normale rendementen hebben binnengehaald. De verklaring hiervoor? Ze hebben geen of nauwelijks last van de droogte gehad. Om over na te denken.

De Chardonnay
Tot mijn grote verbazing bleek mijn aanvankelijke pessimisme ten aanzien van de witte 03-ers grotendeels misplaatst te zijn. Enkele producenten waren zelfs de wanhoop nabij. Na enkele maanden rijping op fust van de wijnen was ik aangenaam verrast door de kwaliteit. De wijnen hadden een opvallende aromatische expressie en evenwicht. Het zoveelste bewijs dat je altijd voorzichtig moet zijn met een levend product.
Aanzuring en rijping heeft dus veel goeds gebracht. De wijnen zitten goed in elkaar en zware, lompe wijnen kom je nauwelijks tegen. Hiermee wil ik niet zeggen dat 2003 voor witte wijnen een groot bewaarjaar is. Integendeel.
De meeste producenten zullen hun witte wijnen dan ook snel op fles brengen. Ze zullen na botteling al snel goed genietbaar zijn. Drink ze in ieder geval vóór die van de oogst 2002 (een grote jaargang).

De Pinot Noir
Nagenoeg alle rode wijnen hebben voor een wijn van de Pinot Noir druif een ongewoon diepe kleur. In de 25 jaar dat ik de Bourgogne bezoek, ben ik dit nog nooit tegengekomen. Wijnen uit het Rhône-gebied zouden zich hiervoor niet hoeven te schamen. Inmiddels is in wijnland duidelijk geworden dat de kleur weinig zegt over de inhoud/structuur van een wijn. Een diepgekleurde wijn ('coca-cola wijn', zoals een toonaangevend journalist uit Singapore de producten van de moderne vinificatie typeerde), hoeft nog geen imposante structuur te hebben. Kleurextractie heeft met techniek te maken en die kan men toepassen op druiven van laag tot hoog in kwaliteit.
Zoals hierboven al gezegd, het fruit in de wijn moet absoluut frais zijn. Producenten die te laat hebben geoogst, hebben overrijp fruit binnengehaald. De aroma’s ervan (compôté) ontnemen de Pinot Noir zijn aantrekkelijkheid en de onlosmakelijk met deze druif verbonden elegantie.
Verder moet je vooral ook letten op de kwaliteit van de tannines. Wijnen van druiven die te vroeg zijn geoogst hebben droge, onrijpe tannines. Producenten die bij de vinificatie teveel extractie hebben gezocht, hebben ook een fout gemaakt. In een extreem droog jaar als 2003 waren teveel extractie en pigeage (het onderdompelen van de koek van schillen en pitten) not done. Een korte cuvaison van 10 tot 12 dagen met weinig pigeages was in 2003 de sleutel tot succes.